วิกฤตราคาน้ำมันโอกาสของนวัตกรรมพลังงานใหม่

นักวิจัย มจธ. ชี้ วิกฤตพลังงาน 2026 คือโอกาสและจุดเปลี่ยนสำคัญของไทยที่ต้องเร่งปรับโครงสร้างพลังงานเพื่อความมั่นคงและความอยู่รอดของประเทศ

ศ. ดร.นวดล เหล่าศิริพจน์ ผอ.บัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม (JGSEE) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี กล่าวว่า วิกฤตราคาน้ำมันครั้งนี้เป็น สัญญาณเตือนให้ประเทศไทยทบทวนยุทธศาสตร์ด้านพลังงานอย่างจริงจังอีกครั้ง เพราะเมื่อต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบในสัดส่วนสูง ทุกครั้งที่เกิดความผันผวนจากต่างประเทศ ไทยก็จะได้รับผลกระทบหนักกว่าที่ควรจะเป็น ทั้งในมิติของปริมาณพลังงานสำรอง ต้นทุนการนำเข้า และเสถียรภาพของระบบพลังงานทั้งประเทศ จนส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในภาพรวม

ศ. ดร.นวดล กล่าวด้วยว่า นวัตกรรมพลังงานใหม่จะเป็นทางเลือกของไทยในการลดความเสี่ยงและเสริมความมั่นคงทางพลังงาน ไม่ว่าจะเป็นกรีนไฮโดรเจน เทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน ระบบกักเก็บพลังงาน ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Big Data ที่ช่วยให้การบริหารจัดการพลังงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ไม่จำเป็นต้องเร่งใช้ทุกเทคโนโลยีพร้อมกัน แต่ควรเลือกให้เหมาะกับศักยภาพของประเทศ ทั้งหมดนี้จะเกิดขึ้นได้จริงก็ต่อเมื่อไทยเร่งลงทุนพัฒนาคนและองค์ความรู้ควบคู่กันไป

ศ. ดร.นวดล ระบุว่าช่วงวิกฤตขณะนี้ อาจใช้ถ่านหินเป็นทางออกชั่วคราวกดต้นทุนค่าไฟและรักษาเสถียรภาพของระบบไฟฟ้า แต่ไม่ควรใช้ระยะยาว เพราะถ่านหินมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมสูง ต้องเผชิญแรงกดดันจากกติกาด้านปริมาณคาร์บอนของโลกมากขึ้น ทางออกที่เหมาะสมกว่าในระยะต่อไป คือใช้ LNG หรือก๊าซธรรมชาติเป็นพลังงานในช่วงเปลี่ยนผ่าน ควบคู่กับการเร่งเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนอย่างเหมาะสม ค่อย ๆ ลดการพึ่งพา LNG ลงในระยะกลางและระยะยาว โดยย้ำว่า ระบบพลังงานของไทยในอนาคตไม่ใช่การใช้พลังงานอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ต้องอาศัยการผสมผสานพลังงานหลายรูปแบบให้ทำงานร่วมกันเพื่อประสิทธิภาพการใช้พลังงานสูงที่สุด

ศ. ดร.นวดล ระบุว่า วิกฤตพลังงานรอบนี้เป็นทั้งอุปสรรคและตัวเร่งของประเทศไทย ขึ้นอยู่กับว่าจะเลือกรับมืออย่างไร หากมองเพียงการประคองสถานการณ์เฉพาะหน้า วิกฤตนี้อาจเป็นภาระที่เพิ่มขึ้นอีกระลอก แต่หากใช้โอกาสนี้ทบทวนจุดอ่อนของประเทศ ที่พึ่งพาพลังงานนำเข้ามากเกินไป พร้อมกับเร่งผลักดันพลังงานสะอาด พลังงานที่ผลิตได้ในประเทศ การเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี ก็อาจเปลี่ยนวิกฤตให้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของไทยในระยะยาว ไบโอดีเซล เป็นตัวอย่างสะท้อนโจทย์เชิงนโยบายได้ชัด เพราะแม้จะช่วยลดการนำเข้าน้ำมันและสร้างรายได้ให้เกษตรกร แต่หากขาดการสนับสนุนด้านราคาและนโยบายอย่างต่อเนื่อง ทางเลือกนี้ก็อาจใช้แค่ในยามวิกฤต ไม่เป็นฐานพลังงานหลักที่มั่นคงของประเทศได้

“ภาคขนส่งและโลจิสติกส์เป็นจุดที่เห็นผลกระทบชัดที่สุด เพราะยังใช้น้ำมันดีเซลเป็นหลัก ทำให้ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นส่งต่อไปยังราคาสินค้าและค่าครองชีพของประชาชนโดยตรง ทางออกจึงไม่ใช่แค่การส่งเสริมรถยนต์ไฟฟ้าเท่านั้น ต้องมองทั้งระบบ ตั้งแต่การใช้ยานยนต์ไฟฟ้าสำหรับการขนส่งในเมือง การเพิ่มบทบาทของการขนส่งระบบราง การใช้ไบโอดีเซลในระบบขนส่งระยะไกล รวมไปจนถึงเชื้อเพลิงอากาศยานชีวภาพสำหรับภาคการบิน ทั้งหมดนี้คือแนวคิดกรีนโลจิสติกส์ ที่จะช่วยลดทั้งต้นทุน ความเสี่ยง และการพึ่งพาน้ำมันจากต่างประเทศ”

“บทเรียนจากวิกฤตพลังงานครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงเรื่องราคาน้ำมันที่แพงขึ้น แต่คือการทำให้ประเทศไทยยอมรับความจริงว่า ไม่อาจฝากอนาคตพลังงานไว้กับความผันผวนจากภายนอกได้อีกต่อไป ทางออกในระยะยาวจึงไม่ใช่แค่การมองหาพลังงานที่ถูกที่สุดในแต่ละช่วงเวลา แต่ต้องเร่งสร้างระบบพลังงานที่ยืดหยุ่นมากขึ้น พึ่งพาทรัพยากรในประเทศให้ได้มากขึ้น ใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ เลือกเทคโนโลยีที่เหมาะกับบริบทของไทย เพื่อความมั่นคง พร้อมรับมือกับวิกฤตพลังงานในอนาคตได้ดีกว่าเดิม”

#วิกฤตพลังงาน 2026