ทำขีดระดับน้ำท่วมหาดใหญ่ตลอดลุ่มน่ำคลองอู่ตะเภา

คณะวิจัยน้ำมั่นคงฯ ทำเครื่องหมายระดับน้ำท่วม (flood marks) ตลอดลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา ตัวเมืองหาดใหญ่ เทศบาลคอหงส์ เป็นข้อมูลสร้างแผนที่อุทกภัย เพื่อวางแผนป้องกันที่เหมาะสม

รศ. ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ผอ.แผนงานการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยและนวัตกรรมตามเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. น้ำมั่นคง ไม่ท่วม ไม่แล้ง เปิดเผยว่าคณะวิจัยได้จัดทำเครื่องหมายระดับน้ำท่วม (flood marks) ในพื้นที่ตัวเมืองหาดใหญ่ และเทศบาลเมืองคอหงส์ จังหวัดสงขลา ซึ่งประสบภัยน้ำท่วมครั้งใหญ่ในเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา เพื่อจัดทำแผนที่น้ำท่วม มีขอบเขตและระดับน้ำท่วมจริงที่เกิดขึ้น เพื่อใช้วางแผนและวิจัยในระยะต่อไป

คณะวิจัยภายใต้การสนับสนุนของกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และเครือข่ายพัฒนาความเข้มแข็งต่อภัยพิบัติไทย (TNDR) ได้ทำเครื่องหมายระดับน้ำท่วมให้ครอบคลุม ตลอดลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาอย่างเป็นระบบ เริ่มจากพื้นที่ต้นน้ำในเขตเทศบาลตำบลบ้านพรุและเทศบาลตำบลบ้านไร่ ซึ่งเป็นพื้นที่รับน้ำ ก่อนจะไหลเข้าสู่ตัวเมืองหาดใหญ่ ที่รับการไหลบ่าของน้ำฝนที่ตกหนัก เป็นจุดกำเนิดของมวลน้ำที่เคลื่อนตัวลงสู่โซนเมืองโดยตรง ไหลลงพื้นที่ในช่วงกลางน้ำ ได้แก่ เทศบาลเมืองคอหงส์ เทศบาลนครหาดใหญ่ พื้นที่เศรษฐกิจหลักของจังหวัด มีความเปราะบางสูงต่อความเสียหาย ระดับน้ำเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย ก็ส่งผลต่อชุมชน การคมนาคม และกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ส่วนช่วงท้ายน้ำ ได้แก่ เทศบาลตำบลเกาะยอ ตำบลคู่เต่า และตำบลบางกล่ำ เป็นพื้นที่รองรับมวลน้ำทั้งหมด และระบายลงสู่ทะเลสาบสงขลา ระดับน้ำในโซนนี้จึงสะท้อนผลรวมของการไหลมาจากทั้งลุ่มน้ำ

ผศ. ดร.ณัฐพล แก้วทอง นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย กล่าวว่า การทำเครื่องหมายระดับน้ำท่วมในทุกช่วงของลุ่มน้ำมีความสำคัญอย่างยิ่ง ช่วยบันทึกระดับน้ำท่วมจริงในตำแหน่งที่มีบทบาททางอุทกวิทยาแตกต่างกัน ทำให้มองเห็นเส้นทางการไหลของน้ำ จุดเปราะบาง และบริเวณเสี่ยงได้อย่างแม่นยำ ข้อมูลเหล่านี้จะนำไปสร้างแผนที่น้ำท่วมจริง ปรับปรุงประสิทธิภาพของแบบจำลองน้ำฝน–น้ำท่า ให้ใกล้เคียงสถานการณ์จริงมากขึ้น สนับสนุนการวางแผนป้องกันน้ำท่วมที่เหมาะสมทั้งในพื้นที่เศรษฐกิจและพื้นที่ชุมชนตลอดทั้งลุ่มน้ำ เพื่อให้การบริหารจัดการน้ำเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนในอนาคต

คณะวิจัยได้เรียนรู้การรับมือน้ำท่วมในระดับพื้นที่จาก นายโกวิทย์ ทะลิทอง กำนันตำบลเชิงแส หลังเกิดน้ำท่วมใหญ่สุดของพื้นที่ซึ่งอยู่ในคาบสมุทรสทิงพระ ซึ่งอยู่อีกด้านหนึ่งของทะเลสาบสงขลา น้ำจาก 2 ส่วนหลัก คือ น้ำจากอำเภอหาดใหญ่ที่เอ่อล้นจากคลองอู่ตะเภาไหลผ่านพื้นที่ตำบลเชิงแส อำเภอกระแสสินธุ์ อีกส่วนมาจากการประตูระบายน้ำพังในพื้นที่ตำบลโรง ทำให้น้ำทะเลหนุนเข้ามาในพื้นที่จนเกิดปัญหาน้ำท่วมอย่างรวดเร็วทั้งในอำเภอกระแสสินธุ์และอำเภอระโนด ยกเว้นตำบลเกาะใหญ่ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่สูง โดยปริมาณน้ำที่เพิ่มสูงขึ้นอยู่ที่ 20-25 เซนติเมตรต่อชั่วโมง บางช่วงสูงถึง 30 เซนติเมตรต่อชั่วโมง ส่งผลให้พื้นที่เกษตรท่วมสูงถึง 3 เมตร และบ้านเรือนท่วม 1.5 เมตร แม้กรมชลประทานมีเครื่องสูบน้ำขนาดใหญ่ระบายน้ำออก 3 จุดในคาบสมุทรสทิงพระเพื่อไหลสู่ทะเลสาบสงขลา ก็ยังไม่สามารถระบายน้ำได้ทัน ส่งผลให้มีผู้ประสบภัย 1,500 ครัวเรือน พื้นที่เกษตรจำนวน 10,200 ไร่ และสัตว์เศรษฐกิจ เช่น วัว ควาย เริ่มขาดแคลนอาหาร

ทีมงานน้ำชุมชนได้ทำงานแบบมีส่วนร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น ท้องที่และผู้นำชุมชน โดยออกแบบแผนการอพยพผู้คนไปยังศูนย์พักพิง ณ วัดเอกเชิงแส ขนย้ายสิ่งของในบ้านขึ้นที่สูง แบ่งโซนพื้นที่รับผิดชอบ และประสานหน่วยงานผ่านอำเภอและชลประทานเพื่อขอความช่วยเหลือ สูบน้ำออกจากพื้นที่ เพื่อให้ขนย้ายคนและสิ่งของทันเวลา ทรัพย์สินในบ้านได้รับความเสียหายน้อย ชุมชนตำบลเชิงแสยังได้รับการสนับสนุนจากอำเภอและเทศบาลเรื่องการขนส่ง เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือ และเปิดครัวกลางแจกจ่ายอาหารให้ผู้ได้รับผลกระทบวันละ 1–2 มื้อ อีกทั้งเร่งส่งข้อมูลเพื่อให้ได้รับเงินเยียวยาภายในระยะเวลาไม่เกิน 3 วัน โดยเจ้าหน้าที่เร่งบันทึกข้อมูลในระบบให้ครบถ้วนก่อน แล้วจึงเก็บเอกสารภายหลัง เพื่ออำนวยการให้ชาวบ้านได้รับเงินเยียวยาได้เร็วที่สุด ส่วนแนวทางการจัดการปัญหาในระยะถัดไป คือ การแก้ไขปัญหาน้ำเน่าเสีย ฟื้นฟูพื้นที่เกษตรที่เสียหาย สนับสนุนเมล็ดพันธุ์ข้าว และส่งเสริมอาชีพที่หลากหลาย เพื่อให้ชาวบ้านปรับตัว เปลี่ยนวิถีการทำนาให้เหมาะสมกับการเป็นแปลงของธรรมชาติ กลับมาทำอาชีพได้โดยเร็ว

#เครื่องหมายระดับน้ำท่วม  #มั่นคง ไม่ท่วม ไม่แล้ง