134 ปีกรมวิทย์ฯบริการ:ยกศักยภาพประเทศด้วยวิทยาศาสตร์

กรมวิทย์ฯ บริการ สู่ยุคใหม่เดินหน้าขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานคุณภาพระดับชาติ นำวิทยาศาสตร์ดูแลประชาชน บริการตั้งแต่เครื่องกรองน้ำดื่ม ระวังรับมือสถานการณ์ฉุกเฉิน ทดสอบรถอีวี มีห้องปฏิบัติการระดับโลก มาไกลจากจุดเริ่ม “ศาลาแยกธาตุ” 134 ปีที่แล้ว

นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(อว.) เปิดเผยว่า ตลอดปีที่ผ่านมา กรมวิทย์ฯ บริการ เดินหน้าสู่เป้าหมายการยกระดับศักยภาพของประเทศด้วยระบบ NQI สร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคม เป็นส่วนสำคัญในการนำวิทยาศาสตร์ เพื่อคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยคณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2567 เห็นชอบร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... เพื่อยกเลิก มาตรา 38 ให้เปลี่ยนสถานภาพกรมวิทย์ฯ บริการ เป็นองค์การมหาชน คงสภาพเป็นส่วนราชการในกระทรวง อว. 

กรมวิทย์ฯ บริการได้จัดตั้งสถาบันนวัตกรรมหุ่นยนต์และยานยนต์ไร้คนขับ สร้างสนามทดสอบยานยนต์เชื่อมต่อและขับขี่อัตโนมัติ (CAV Proving Ground) และเครื่องมือทดสอบที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ EECi วังจันทร์วัลเลย์ อ.วังจันทร์ จ.ระยอง เป็นสนามทดสอบระบบอัตโนมัติระดับ SAE AV Level 3-5 รองรับการทดสอบผลิตภัณฑ์ เสริมความปลอดภัยการวิจัยพัฒนาทั้งหุ่นยนต์และยานยนต์ไร้คนขับ ปัจจุบันอยู่ระหว่างการขยายการลงทุนด้านอุปกรณ์การเชื่อมต่อ 5G Private Network เพื่อการทดสอบ Connectivity อย่างเต็มรูปแบบ สามารถจำลองสถานการณ์และสภาพแวดล้อมการเชื่อมต่อในทุกรูปแบบ ซึ่งจะเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญสำหรับการทดสอบยานยนต์ขับขี่อัตโนมัติจากต่างประเทศ ก่อนจะนำรถมาทดสอบบนถนนจริงของประเทศไทย การศึกษา วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีขับขี่อัตโนมัติขั้นสูงในประเทศไทย ซึ่งเป็นกลไกการลดการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจร

นายแพทย์รุ่งเรือง กล่าวอีกว่า กรมวิทย์ฯ บริการ ตั้งเป้านำวิทยาศาสตร์ยกระดับประเทศไทย โดยสามารถตรวจวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์อยู่ในอันดับ 1 ใน 10 ของโลกภายในปี 2572 นำวิทยาศาสตร์เพิ่มสมรรถนะการแข่งขันของประเทศด้านเศรษฐกิจ สังคม คุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน ยกระดับโครงสร้างของหน่วยงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ความสำเร็จในปัจจุบันมีผลงานระดับนานาชาติ ได้แก่ ขับเคลื่อนผลงานด้านห้องปฏิบัติการอันดับที่ 5 ของโลก มีผลงานวิจัยระดับเหรียญทองระดับนานาชาติ การดูแลประชาชนด้วยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานระดับชาติและระดับพื้นที่ โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่มีปัญหา เช่น น้ำอุปโภค-บริโภคไม่ได้คุณภาพ ไม่ปลอดภัย นำเทคโนโลยีเครื่องกรองน้ำช่วยเหลือประชาชนให้มีน้ำดื่มนำใช้ที่สะอาด ปลอดภัย นำวิทยาศาสตร์แก้ปัญหาในสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยร่วมกับศูนย์ปฏิบัติการสถานการณ์น้ำท่วม “อว. เพื่อประชาชน” เตรียมความพร้อมเฝ้าระวัง รับมืออุทกภัยในพื้นที่เสี่ยง ร่วมจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการ “ผู้พันวิทย์ อว.” เป็นศูนย์ปฏิบัติการเฝ้าระวัง เตือนภัย ให้ความรู้ ป้องกันแก้ไขสถานการณ์ต่าง ๆ ด้วยองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ให้ข้อแนะนำแก่ประชาชน  ประสานงานกับห้องปฏิบัติการของมหาวิทยาลัยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อทำหน้าที่ศูนย์วิทยาศาสตร์บริการร่วม ขยายขอบข่ายจัดตั้งศูนย์บริการให้คำปรึกษา อว. อย. และ สมอ. ร่วมให้บริการ ณ จุดเดียว สนับสนุนการตรวจสอบคุณภาพเป็นส่วนสำคัญในการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจระดับชุมชน ส่งเสริมงานวิจัยและพัฒนาเพื่อต่อยอดสู่ภาคอุตสาหกรรมในระดับพื้นที่ให้ครอบคลุมทั่วประเทศ เป็นต้น

     นายแพทย์รุ่งเรือง กล่าวว่า กรมวิทย์ฯ บริการ ก่อตั้งมาเป็นเวลา 134 ปี ในวันที่ 30 มกราคม 2568เป็นหน่วยงานทางวิทยาศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศ เป็นหน่วยงานริเริ่มพัฒนางานด้านวิทยาศาสตร์ที่สำคัญและขยายงานออกไปเป็นองค์กรต่าง ๆ ทั้งส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และองค์การมหาชนเป็นจำนวนมาก โดยเริ่มจากหน่วยงานเล็ก ๆ ชื่อว่า สถานปฏิบัติการวิเคราะห์แร่ กรมราชโลหกิจและภูมิวิทยา กระทรวงเกษตราธิการ ในปี พ.ศ. 2434 มีภารกิจวิเคราะห์แร่สำหรับการทำเหรียญกษาปณ์ ต่อมาปรับสถานะเป็นหน่วยงานระดับกรมชื่อ “ศาลาแยกธาตุ” กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม ปีพ.ศ. 2466 และพัฒนาเป็น "กรมวิทยาศาสตร์" กระทรวงเศรษฐการ ในปี พ.ศ. 2522 และเปลี่ยนชื่อเป็น "กรมวิทยาศาสตร์บริการ" ปัจจุบันสังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)