กล้วยสมุทรสงคราม :ธุรกิจชุมชนสู่โมเดลปันกัน

กล้วย พืชแซมไม่มีคุณค่า กลายเป็นหัวใจสร้างงาน สร้างอาชีพ กระจายรายได้ เชือมโยงเกษตรกร ชุมชน วิสาหกิจชุมชนอัพราคารับซื้อ แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง ใช้นวัตกรรมจนไม่เหลือของเศษวัสดุการเกษตร บพท.สนับสนุน

นายศุภลักษณ์ บัวโรย ประธานวิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ ตำบลลาดใหญ่ อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม ผู้ทำให้”กล้วย” พืชปลูกแซมในสวนผลไม้ ไม่มีมูลค่า ต้องตัดทิ้งหากขายไม่ได้ กลายเป็นหัวใจของการสร้างงาน สร้างอาชีพ กระจายรายได้ให้คนในชุมชน ด้วยการฟื้นคุณค่ากล้วยสมุทรสงครามเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง เป็นต้นแบบธุรกิจชุมชนที่เติบโตอย่างเข้มแข็งด้วยพลังของ ข้อมูล และแนวคิดธุรกิจปันกัน

จากจุดเริ่มต้นในปี 2557 เปิดหน้าร้านขายผลไม้อบแห้งในตลาดน้ำอัมพวา นายศุภลักษณ์ ทำธุรกิจแปรรูปกล้วยที่เชื่อมโยงเกษตรกรและชุมชน จัดตั้ง วิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ ไม่ได้มองเพียงผลกำไร แต่สร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนด้วยกล้วยพื้นถิ่น โดยประกันราคา รับซื้อกล้วยน้ำว้าจากลูกละ 30 สตางค์ เป็น 50 สตางค์ ปัจจุบันให้ถึงลูกละ 1 บาท สูงกว่าราคาตลาดที่คงรับซื้อ 30 สตางค์ ด้วยระบบ ‘หัวสวน’ ผู้รวบรวมผลผลิตจากเกษตรกรรายย่อย การจัดซื้อจึงมีประสิทธิภาพ

“การประกันราคาทำให้การรับซื้อกล้วยเพิ่มขึ้นจาก 20,000 ลูกต่อเดือน เป็น 200,000 – 250,000 ลูกต่อเดือน เกษตรกรมีรายได้จากการขายกล้วยทุกวัน วันละประมาณ 7,000 บาท ทั้งเป็นการสนับสนุนให้เกษตรกรปลูกกล้วยที่มีคุณภาพมากกว่าการขยายสวน เพราะคุณภาพวัตถุดิบที่ดีจะทำให้กลุ่มผลิตสินค้ามูลค่าสูงขึ้น รับซื้อกล้วยจากเกษตรกรได้มากขึ้น ตั้งเป้าว่าจะรับซื้อกล้วยได้ถึง 300,000 ลูกต่อเดือนในปี 2569”

วิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ กลายเป็นศูนย์กลางการจ้างงาน เปิดโอกาสแก่ผู้คนอย่างหลากหลาย ทั้งคนว่างงาน ผู้สูงอายุ นักเรียน นักศึกษา คนพิการ เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม ด้วยกระบวนการทำงานที่จัดสรรอย่างเป็นระบบ ทั้งฝ่ายคัดแยก ปอก ตัดแต่ง อบ บรรจุภัณฑ์ ดูแลสต็อกสินค้า รวมถึงโรงปุ๋ย ค่าจ้างเฉลี่ยวันละ 350 บาท ปรับเพิ่มตามความเชี่ยวชาญ ส่งเสริมให้สมาชิกรับซื้อผลิตภัณฑ์ในราคาต่ำกว่าปกติประมาณ 50 บาท เพื่อไปจำหน่ายต่อ โดยนายศุภลักษณ์กล่าว่า การจ้างงาน สร้างความมั่นคงทางรายได้ ยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม หลายครอบครัวตั้งตัวได้ บางคนปลูกบ้านใหม ซื้อรถได้จากการทำงานที่นี่ ทำให้ชุมชนเห็นถึงคุณค่าและภาคภูมิใจในอาชีพของตนเอง

ปัจจุบัน วิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจไม่ได้ขายเพียงกล้วยตากเหมือนแต่ก่อน แต่ได้ยกระดับสู่การผลิตสินค้านวัตกรรมเพื่อสุขภาพภายใต้แบรนด์ดีปาษณะ และสินค้าท้องถิ่นคุณภาพ แบรนด์บ้านกล้วย@อัมพวา ใช้ประโยชน์จากกล้วยทุกส่วน เพื่อลดปริมาณของเสียในกระบวนการผลิต แปรรูปกล้วยให้เป็นศูนย์ (Zero Waste) ตั้งแต่หัวปลีทำซุปหัวปลี สแน็คหัวปลี กล้วยดิบทำกล้วยผง กล้วยห่ามทำกล้วยอบแว่น กล้วยสุกทำกล้วยเส้น กล้วยสุกทำกล้วยตาก กล้วยงอมทำไซรัป เปลือกกล้วยและเศษวัสดุเหลือทิ้งทำเป็นปุ๋ยคุณภาพสูง แล้วแจกจ่ายคืนให้กับเกษตรกรนำไปบำรุงดิน ลดต้นทุนค่าปุ๋ย ทำให้ได้ผลผลิตกล้วยที่มีคุณภาพกลับมาสู่กลุ่มอีกครั้ง เป็นวงจรเศรษฐกิจหมุนเวียนเกื้อกูลกัน

ปัจจัยที่ทำให้วิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจเติบโตอย่างต่อเนื่อง คือการเข้าร่วมโครงการธุรกิจปันกัน ของสถาบันเกื้อกูลเศรษฐกิจชุมชน โดยการสนับสนุนของหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. ที่ทำให้รู้ปัจจุบันของตัวเอง  เก็บข้อมูลการอย่างเป็นระบบ การทำบัญชีรายรับรายจ่าย การจดบันทึกต้นทุน การวิเคราะห์กำไรขาดทุน การแยกกระเป๋าเงินธุรกิจออกจากกระเป๋าเงินครัวเรือนอย่างเด็ดขาด เพื่อให้ผู้ประกอบการรู้สถานะที่แท้จริงของธุรกิจตัวเอง

นายศุภลักษณ์ เพิ่มเติมว่า การมีข้อมูลช่วยให้บริหารจัดการวัตถุดิบได้อย่างแม่นยำ รู้ว่าช่วงไหนกล้วยจะขาดตลาดและต้องสต็อกวัตถุดิบเมื่อไหร่ หรือแม้แต่การตัดสินใจซื้อกล้วยในราคาแพงช่วงสินค้าขาดแคลนเพื่อรักษาฐานลูกค้าไว้ และยังช่วยให้ตอบคำถามได้ว่า รายรับที่ได้มา คือกำไร ขาดทุน หรือ ทรงตัว ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการวางแผนการผลิต ประเมินความเสี่ยง และกำหนดทิศทางการทำงานได้แน่นอน ไม่ลอยตามกระแสน้ำเหมือนแต่ก่อน

“เป้าหมายของธุรกิจชุมชนไม่ใช่ผลกำไรสูงสุด แต่คือการที่ชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้นพร้อมกับธุรกิจที่ไปต่อได้ องค์ความรู้จากธุรกิจปันกัน ช่วยให้เรามองธุรกิจแบบเกื้อกูล ผู้ประกอบการทุกคน คือคู่ค้า ไม่ใช่คู่แข่ง ทุกคนต้องรอดไปด้วยกันบนพื้นฐานและเส้นทางที่แตกต่าง มีจุดหมายปลายทางเดียวกัน คือทำให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็งด้วยของดีในชุมชนเอง” นายศุภลักษณ์ กล่าว

#วิสาหกิจชุมชนบ้านสบายใจ    #กล้วยสมุทรสงคราม