แจงปัญหาวิกฤติน้ำท่วมอยู่ที่การสั่งการสถานการณ์

สกสว.ระดมสมองหน่วยงานร่วมกองทุน ววน. แก้วิกฤติน้ำท่วมภาคใต้ วิเคราะห์ช่องว่างปัญหา การเข้าถึงข้อมูลวิชาการ การสนับสนุนเพื่อลดปัญหาภัยพิบัติ สสน.แจงสามารถชี้เป้าพื้นที่น้ำท่วม-น้ำแล้งล่วงหน้า 6 เดือน มีข้อมูลพร้อม แต่ปัญหา คือ การพัฒนาระบบและพัฒนาคน การสั่งการสถานการณ์ การกีดขวางทางน้ำ และการเข้าถึงข้อมูลของผู้นำท้องถิ่น

ศ.ดร. สมปอง คล้ายหนองสรวง ผอ.สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เป็นประธานการประชุมหารือเรื่องกองทุน ววน. กับการแก้ปัญหาวิกฤติน้ำท่วมภาคใต้ ณ ห้องประชุม สกสว. เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม วาระสำคัญคือ การวิเคราะห์ช่องว่างของปัญหา ข้อมูลวิชาการ แนวทางการสนับสนุนเพื่อลดผลกระทบภัยพิบัติของประเทศ การสื่อสารและใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยสู่หน่วยงานภายนอกกระทรวง การอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยเฉพาะหน่วยงานตามภารกิจระดับปฏิบัติการ และประชาชนทั่วไป เป้าหมายคือการจัดทำแผนปฏิบัติจากชุมชนท้องถิ่นสู่ระดับจังหวัด

ผอ.สกสว. กล่าวว่ากองทุน ววน. ได้สนับสนุนการนำงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ตามยุทธศาสตร์น้ำมั่นคง ไม่ท่วม ไม่แล้ง ใน 10 จังหวัด ผ่าน วช. การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำของประเทศ และคลังข้อมูลน้ำแห่งชาติ ผลงานเด่น เช่น การพยากรณ์ฝนและแจ้งเตือนภัยผ่านแอปพลิเคชันโทรศัพท์มือถือ ThaiWater ส่วน GISTDAใช้ข้อมูลจากดาวเทียมติดตามและประเมินสถานการณ์น้ำท่วมในพื้นที่ต่าง ๆอย่างต่อเนื่อง หน่วยงานในกระทรวง อว. มีข้อมูลเพียงพอในการพยากรณ์สำหรับเตือนภัย เป็นตัวเสริมเพื่อประกอบการตัดสินใจวางแผนบริหารจัดการน้ำ  โจทย์ใหญ่คือการเข้าถึงข้อมูลของทุกภาคส่วน หากทำนายได้แม่นยำจะได้รับความเชื่อถือจากประชาชน ควรจะประชาสัมพันธ์ให้คนใช้ข้อมูลมากขึ้น  สิ่งที่คาดหวังคือ ต้องทำงานกับทุกภาคส่วนมากขึ้น เชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานต่าง ๆ และมีคณะทำงานการถอดบทเรียน

รศ. ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ผอ.แผนงานวิจัยฯ น้ำมั่นคงฯ กล่าวว่า ความรุนแรงของเหตุการณ์อุทกภัยในภาคใต้เป็นโจทย์ของพื้นที่ ขณะนี้มีการแต่งตั้งคณะทำงานระยะสั้นเพื่อทบทวนและสรุปบทเรียน ข้อเสนอแนะ การวิเคราะห์จุดอ่อนและจุดเชื่อม ในระยะสั้นจะประมวลผลจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อเสนอทั้งแผนระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาวเสนอรัฐบาล ในทางปฏิบัติยังมีประเด็นปัญหาเรื่องการบริหารจัดการน้ำผ่านดุลยพินิจของท้องถิ่น  จึงต้องนำข้อมูลวิชาการไปผนวกกับ Standard Operating Procedure  (SOP) หรือมาตรฐานขั้นตอนการปฏิบัติงานแก่ผู้ปฏิบัติหน้างาน รวมถึงแผนการอบรมทำงานร่วมกับทางจังหวัด ในระยะยาวมีปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการน้ำ อาจทำให้ระบบการปฏิบัติการทางสังคมเปลี่ยนไปจากเดิม การวิจัยด้านวิทยาศาสตร์จึงต้องปรับตัวให้เข้ากับประชาชนและบริบทในสังคม นำองค์ความรู้ไปเชื่อมกับผู้ปฏิบัติเพื่อให้แก้ไขสถานการได้อย่างรวดเร็วอย่างมีประสิทธิภาพ

ดร.รอยบุญ รัศมีเทศ ผอ. สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) (สสน.) กล่าวว่า สถานการณ์อุทกภัยที่ผ่านมาทั้งในภาคเหนือและภาคใต้ สสน. ทำงานร่วมกับกองทัพภาค และผลักดันการทำงานของศูนย์น้ำ อว. รวมถึงหารือกับกรมอุตุนิยมวิทยา และGISTDA เรื่อง National Warning for All  ข้อมูลสถานะน้ำท่วม สามารถชี้เป้าพื้นที่น้ำท่วม-น้ำแล้งล่วงหน้า 6 เดือน มีข้อมูลพร้อมใช้งานและเชื่อมโยงกับกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) แต่ปัญหาใหญ่ คือ การพัฒนาระบบและพัฒนาคน ทั้งการสั่งการสถานการณ์ การกีดขวางทางน้ำ และการเข้าถึงข้อมูลของผู้นำท้องถิ่น เพื่อบริหารจัดการน้ำได้ทันท่วงที ทั้งนี้ในวันที่ 1 มกราคม 2569 จะเปิดตัวแดชบอร์ดที่ทำร่วมกันกับGISTDAและกรมอุตุนิยมวิทยา

 นางกานดาศรี ลิมปาคม รองผู้อำนวยการGISTDA กล่าวว่า GISTDAประเมินสถานการณ์ได้ทั้งปริมาณน้ำและความลึก ความเสียหายจากภัยพิบัติ มีแอปพลิเคชันให้ประชาชนใช้ เตือนภัยได้ระดับบุคคล และพยายามพัฒนาการคาดการณ์ล่วงหน้าได้มากขึ้น ปี 2568 ดำเนินการใน 100 ชุมชน จะขยายพื้นที่เพิ่มเติมให้ใช้ทั่วประเทศโดยเร็ว

การประชุมมีผู้แทนจากหน่วยงานในกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเข้าร่วมหารือ ประกอบด้วย สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) (สสน.) สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) (GISTDA)

#วิกฤติน้ำท่วมภาคใต้